Poradnik o kominkach
Zanim wybierzemy odpowiedni wkład kominkowy do swojego domu, musimy rozważyć kilka istotnych spraw.
Przede wszystkim:
-jaką funkcję ma spełniać kominek (grzewczą, dogrzewczą, używanie okazjonalne, dla przyjemności),
-jaki wybrać wkład kominkowy (niezmienne "serce" naszego kominka),
-jak go zabudować pod względem technicznym (zabudowa ciepła, zabudowa zimna, piec grzewczy),
-jak ma wyglądać zewnętrzna obudowa kominkowa dostosowana do stylu i architektury pomieszczenia i domu ?
Wszystko zależy od naszych oczekiwań jakie ma spełniać kominek. Czy chcemy używać go okazjonalnie, dla przyjemności, czy też ma nam służyć do ogrzewania domu?
Wybór wkładów na dzisiejszym rynku jest bardzo duży. Producenci polecają zarówno wkłady żeliwne (monolityczne odlewy o grubych ściankach korpusu od 10-35mm- Tarnavva , skręcane korpusy a=z 10 letnią gwarancją- Dovre), jak i stalowe z paleniskiem szamotowym (duże, różnorodne wzornictwo kształtów i sposobów otwierania drzwiczek- Arysto).
Jeśli zdecydowaliśmy, że kominek ma spełniać głównie funkcję grzewczą należy wybrać wkład żeliwny monolityczny np. Tarnavva (kiedyś Tarnawa), przeznaczony do ciągłego palenia z racji tego, że są one odporne na długotrwałe działanie wysokich temperatur, a korpusy żeliwne lepiej akumulują ciepło i po wygaśnięciu ognia dłużej oddają je do pomieszczenia. Jest to istotne wówczas, gdy decydujemy się na system dystrybucji gorącego powietrza (DGP). Korpusy takich wkładów są szczelne dlatego też powietrze potrzebne do procesu spalania nie napływa w sposób przez nas nie kontrolowany. W ten sposób możemy bezproblemowo wydłużyć czas działania naszego kominka do 18 godzin.
Jeżeli zależy nam bardziej na walorach wizualnych, a w kominku zamierzamy rozpalać od czasu do czasu idealnym rozwiązaniem są wkłady stalowe z bogatym wyborem kształtów drzwiczek paleniska. Do wyboru mamy wkłady zaprojektowane tak, by ułatwiać widoczność ognia prawie z każdej strony. Możemy kupić wkłady przeszklone nie tylko z przodu, ale również po bokach, co pozwoli na lepsze dopasowanie widoku palących się polan drzewa, do wnętrza pomieszczenia. Dużym powodzeniem cieszą się wkłady z półokrągłą, a nawet panoramiczną czy pryzmatyczną szybą, a dla miłośników tradycyjnego kominka z paleniskiem otwartym polecamy wkłady z podnoszonymi drzwiczkami, które pozwolą na czerpanie przyjemności z ciepła bezpośrednio bijącego od ognia.
Niezależnie od rodzaju wkładu i jego wyglądu musimy pamiętać o jednym.
Korpus wkładu kominkowego stalowy, czy żeliwny, jeśli będzie z materiału o słabej jakości, po pewnym czasie może pękać. Dotyczy to wkładów zrobionych z elementów o małej grubości. Cienkie ścianki korpusu nagrzewają się nierównomiernie, a powstające wówczas duże naprężenia mogą spowodować odkształcanie się stali lub pękanie żeliwa. Trwałe i solidne wkłady charakteryzują się korpusem o grubych ściankach i wielowarstwową budową zawierającą wymienne płyty ochronne paleniska (żeliwne,szamotowe,wermikulitowe).
JAKĄ MOC POWINIEN MIEĆ WKŁAD KOMINKOWY ?
Moc wkładu należy dobrać w zależności od wielu czynników:
- wielkości pomieszczenia, w którym znajduje się kominek
- kubatury ogrzewanych pomieszczeń
- izolacja budynku (zapotrzebowania na ciepło)
- sposobu odbioru ciepła (zabudowa ciepła, zimna, moduły akumulacyjne, układ wodny)
- przekrój komina (nie powinno się redukować średnicy przewodu dymowego).
Teoretycznie należy wziąć pod uwagę, że na kubaturę 25m3 (ok. 10 m2)
pomieszczenia ogrzewanego powinien wystarczyć 1 kW mocy grzewczej. W
praktyce wkład tradycyjny można kupić o mocy większej o max. 1-2kW, ale wkład wodny trzeba ściśle dopasować do zapotrzebowania układu na moc i zdolności do odbioru energii . Każdy
wkład posiada regulację dopływu powietrza i kiedy jest ona prawidłowo dopasowana możemy łatwo
regulować moc oddawaną przez kominek.
Nawet gdy zamontowany jest bardzo dobry wkład i system
rozprowadzeń ciepłego powietrza wykonany jest prawidłowo i
przemyślanie, izolacja budynku, w którym znajduje się
kominek ma ogromne znaczenie. Jeśli straty ciepła są zbyt duże, mogą Państwo być
niezadowoleni z eksploatacji i rezultatów grzewczych kominka.
JAKA ZABUDOWA WKŁADU KOMINKOWEGO?
Każdy z nas ma swój gust i właśnie według niego staramy się dobrać odpowiednią zabudowę wkładu kominkowego. To my decydujemy jak naprawdę będzie wyglądał końcowy efekt wizualny. Czy ma to być styl klasyczny, rustykalny a może nowoczesny? Czy chcemy uzyskać prostotę i funkcjonalność zabudowy, charakterystyczny kominkowy lub myśliwski wystrój czy wolimy więcej ekstrawagancji? Czy zabudowa będzie pasowała do wystroju mieszkania?
Musimy zawsze mieć na uwadze ilość
wolnego miejsca do zabudowania tuż przy samym wkładzie.
Zabudowa klasyczna często przybiera charakter mocno rzeźbionego portalu kamiennego lub drewnianego, przypominając stylem charakterystyczne zamkowe otwarte paleniska.
Zabudowa rustykalna charakteryzuje się szeroką podstawą z kamiennymi blatami, ściankami bocznymi wykończonymi łupanką z piaskowca, kwarcytu lub klinkierem z profilowanymi filarkami. Zwieńczeniem zabudowy rustykalnej jest belka drewniana o przekroju prostokątnym lub profilowanym. Stosuje się belki z płyt wiórowych z okleiną drewnopodobną, gdyż zastosowanie litych, pełnych belek wiąże się z ryzykiem ich popękania lub wypaczenia. Ściany boczne, filary, cokoliki oraz ławy boczne i przednią uzyskujemy z kamienia (piaskowiec, marmur, granit) lub z cegiełek nadając niepowtarzalny urok.
W zabudowie nowoczesnej prym wiodą niezobowiązujące i minimalistyczne formy, często wzbogacone podświetlanymi wnękami ze szklanymi półkami, są wykończone płaskimi płytami kamiennymi ukazującymi bogatą strukturę wewnętrzną kamienia. Komponują stylem i kolorystyką z wystrojem wnętrza i najnowszymi trendami architektonicznymi.
Wszystkie zabudowy można wykonać na ścianie prostej, w narożniku, z bocznymi półkami lub bez nich, z bocznymi ławami itp. Każdy sposób zabudowy można indywidualnie modyfikować. Należy pamiętać, że podłoga przed kominkiem powinna być wykonana z materiałów niepalnych.
JAKIE WARUNKI MUSI SPEŁNIAĆ DOM, W KTÓRYM MA STANĄĆ KOMINEK?
Po pierwsze, osobny przewód kominowy, który powinien wielkością być proporcjonalny do wielkości paleniska. Jeżeli otwór paleniska ma powierzchnię 0,25 m² wówczas przewód kominowy powinien mieć średnicę 15 cm lub wymiary 14x14 cm. Przy większych paleniskach średnica wzrasta do 18 cm i wymiary kanału dymowego do 14x27 cm.
Po drugie, wysokość komina mierzona od podłączenia czopucha do wylotu nie może mieć mniej niż 4 m, a jego wylot powinien znajdować się 60 cm ponad kalenicą, dachy płaskie i strome pokryte materiałem łatwopalnym oraz 30 cm przy dachach stromych z pokryciem niepalnym.
Po trzecie, powinniśmy doprowadzić powietrze do spalania z zewnątrz budynku, potrzebne do procesu spalania, najlepiej w pobliże, gdzie ma stanąć wkład kominkowy. Można doprowadzić je przewodem z tworzywa sztucznego o średnicy 10 cm(lepiej nawet 15cm) lub prostokątnym kanałem aluminiowym. Jeden koniec wypuścić z podłoża w pobliżu kominka, drugi pozostaje wyprowadzony na zewnątrz budynku przez ścianę i zakończony specjalną czerpnią powietrza.
Po czwarte pomieszczenie w którym znajduje się kominek nie może być mniejsze niż 25m3.
Po piąte odseparowana posadzka w miejscu posadowienia kominka, ze względu na znaczny ciężar większości obudów kominkowych zaleca się oddzielną wylewkę betonową pod kominkiem, najlepiej pozbawioną izolacji styropianowej pod spodem ze względu na możliwość późniejszego osiadania tej części podłogi i pękania zabudowy kominkowej.
CO TO JEST DGP I JAK TO DZIAŁA?
DGP to w skrócie system dystrybucji gorącego powietrza, które wytwarza się wokół wkładu podczas palenia w kominku. Jak wynika z nazwy w systemie tym czynnikiem grzewczym jest powietrze.
Zasada działania jest bardzo prosta. Powietrze, które przepływa między korpusem wkładu, a wewnętrznymi elementami zabudowy kominkowej zostaje ogrzane. Następnie konwekcyjnie przemieszcza się w górną część zabudowy, skąd wydostaje się wylotami przewodów rozprowadzających do pomieszczeń – system grawitacyjny lub jest przez nie zasysane do aparatu nawiewnego (turbiny) – system wymuszony. Warto tutaj nadmienić, iż istotną rolę odgrywa tutaj odpowiednio zbudowana wewnętrzną część odbudowy kominka. Komora ta musi być dokładnie zaizolowana specjalną, ognioodporną wełną mineralną, jednostronnie powlekaną folią aluminiową. Uzyskujemy wówczas szybsze ogrzanie powietrza i nie „oddawanie” go na zewnętrzne części zabudowy.
System grawitacyjny – jak sama nazwa wskazuje ciepłe powietrze unosząc się konwekcyjnie ku górze, do wylotów przewodów rozprowadzających zostaje wypchnięte do pomieszczeń, które zamierzamy dogrzać. Niestety system ten ma pewne ograniczenia. Otóż powietrze może być rozprowadzone na odcinkach nie dłuższych niż 4 m od kominka, a co się z tym wiąże, nie można w ten sposób ogrzać większej ilości pomieszczeń. Na plus przemawia fakt, że system ten jest niezależny i wręcz bezawaryjny.
System wymuszony – w tym przypadku cały układ rozprowadzenia ciepłego powietrza wspomagany jest aparatem nawiewnym tzw. elektryczną turbiną, który wymusza przepływ ciepłego powietrza. Za pomocą takiej turbiny możemy rozbudować system nawet do 10 punktów. W systemie tym stosuje się również filtry powietrza, które mają za zadanie zatrzymywanie kurzu. Urządzenie to musi być łatwo dostępne ze względu na konieczność okresowego czyszczenia.
Integralną częścią obu systemów są izolowane przewody aluminiowe, którymi ciepłe powietrze rozprowadzone jest do poszczególnych pomieszczeń. Średnica ich wynosi od 100 do 160 mm. Instaluje się je w taki sposób, aby były niewidoczne i nie psuły estetyki pomieszczeń. Na końcu przewodów montuje się kratki wentylacyjne lub anemostaty z możliwością regulacji przepływu strumienia ciepłego powietrza co zapobiegnie występowaniu zbyt dużych różnic temperatur w poszczególnych pomieszczeniach. Tak zakończone wyloty powietrza umieszczamy w suficie lub w ścianie.
Kończąc temat DGP trzeba dodać, że samo rozplanowanie systemu musi być oparte na dwóch zasadach. System powinien być możliwie scentralizowany, a sieć dystrybucji bardzo prosta.
CZY TO PRAWDA ŻE ŚCIANY WOKÓŁ KRATEK SIĘ BRUDZĄ?
Tak, brudzą się ale po okresie od 1-5 lat i w różnym stopniu. Jest to uzależnione od szeregu czynników. Najczęściej już po 1 sezonie bardzo intensywnego palenia w kominku pracującym w układzie grawitacyjnym mogą być widoczne zaciemnienia wokół kratek wylotowych spowodowane ruchem gorącego powietrza (to samo zjawisko można zaobserwować przy grzejnikach ściennych, czy żarówce czyli wszędzie tam gdzie zachodzi wzmożony ruch ciepłego powietrza), dodatkowo może być to efekt nieodpowiedniego dokładania drewna do kominka lub gdy palimy niewłaściwym drewnem lub paliwem o dużej wilgotności. Oto rady na zniwelowanie takich efektów:
- wykonanie systemu dystrybucji gorącego powietrza w sposób mechaniczny, co znacznie obniża temperaturę powietrza grzewczego i kieruje strumień powietrzny w kierunku podłogi, a nie ściany,
- wykonanie kominka w technologi ciepłej zabudowy co pomaga zmniejszyć ilość energii oddawaną przez konwekcję zamieniając ją w przyjemne promieniowanie (IR) podczerwone,
- należy pamiętać aby dorzucając drewno do paleniska drzwiczki wkładu kominkowego otwierać bardzo powoli, a jeśli nasz kominek wyposażony jest w szyber musimy koniecznie pamiętać o jego każdorazowym otwieraniu przed dołożenie kolejnej porcji drewna
- palić tylko sezonowanym drewnem z drzew liściastych
JAKIM DREWNEM PALIĆ W KOMINKU?
To najczęściej zadawane pytanie. Otóż wkłady kominkowe przeznaczone są do palenia drewnem liściastym np. brzoza, grab, jesion, buk lub dąb. Drewno to należy sezonować pod zadaszeniem, w połupanych szczapach, ok. 18-24 m-cy,tak aby jego wilgotność nie przekraczała 20%. Najbardziej polecane są gatunki liściaste o dużej gęstości i ciężarze np: grab (400-500kg/m3), dąb(380-480kg/m3), buk (350-450kg/m3), brzoza (300-400kg/m3). Można również z powodzeniem palić suchymi brykietami z drewna liściastego. Ze względu na dużą ilość żywic, które podczas procesu spalania bardzo zanieczyszczają palenisko i przewód kominowy, producenci wkładów kominkowych wręcz zakazują palenia drewnem iglastym i odpadami drewnopochodnymi.
CZY TO JAKAŚ RÓŻNICA CZY DREWNO KOMINKOWE JEST SUCHE LUB MOKRE ?
Oczywiście że jest to ogromna różnica. 1kg drewna mokrego o wilgotności 50% ma prawie dwukrotnie mniejszą wartość opałową a co za tym idzie daje o 50% mniej energii niż drewno sezonowane o wilgotności 15-20%. Należy pamiętać że drewno świeżo ścięte lub spróchniałe ma jeszcze większą wilgotność wynoszęcą ok. 80-88%
ILE DREWNA OPAŁOWEGO POTRZEBUJĘ DO OGRZANIA DOMU W CIĄGU SEZONU ZIMOWEGO?
Odpowiedź na to pytanie jest trudna do określenia ze względu na dużą ilość zmiennych mających na to wpływ. Średnio nasi klienci zużywają od 6-10 mp. (3,9-6,5m3)/1 sezon, wysuszonego drewna liściastego przy nowych domach o pow. 100- 150m2 . Można to również wyliczyć w miarę dokładnie przyjmując następujące parametry:
- zapotrzebowanie domu na ciepło w kW
- wartość opałową suchego 15% drewna 1kg= 4,2kW (3600 kcal), drewno mokre 50% 1kg=2,2kW (1850 kcal)
- sprawność wkładu kominkowego (od 60-75%)
CO OZNACZA SYSTEM DOPALANIA SPALIN?
W starszych modelach wkładów połowa energii zawartej w drewnie zamieniana została w ciepło, natomiast druga połowa wraz ze spalinami uchodziła w przewód kominowy. Dzisiaj producenci udoskonalili wkłady wprowadzając, tak zwaną komorę wtórnego spalania. Za pomocą specjalnego deflektora lub nawet dwóch możemy odzyskać więcej energii przy tym samym zużyciu drewna. Zyskujemy również oszczędności w materiale opałowym, bezpieczeństwo funkcjonowania, a także niższą temperaturę spalin i co ważne, chronimy nasze naturalne środowisko.
KOMINKI Z PŁASZCZEM WODNYM.
Wielu z nas decyduje się coraz częściej na kominek z płaszczem wodnym tzw. termokominek. Zasada działania tego typu wkładów polega na maksymalnym wykorzystaniu energii cieplnej wytwarzanej w procesie spalania do ogrzania wody w wymienniku cieplnym, który znajduje się w tylnej ścianie i czopuchu wkładu skąd rozprowadzana jest do układu centralnego ogrzewania i zbiornika ciepłej wody. Jeśli wykorzystamy płytowy wymiennik ciepła oraz sterowniki elektroniczne to taki wkład może współpracować z innymi urządzeniami grzewczymi np. z kotłami gazowymi lub olejowymi. Dla bezpieczeństwa użytkowania stosuje się zawór termiczny, wpięty w oddzielny układ wężownicy schładzającej, który ma zapobiec przed przegrzaniem.
GDY DYMI SIĘ Z KOMINKA TO:
Najczęstszą przyczyną może być:
- zanieczyszczony komin - zalecana wizyta kominiarza
- warunki atmosferyczne temperatura zew. i ciśnienie atmosferyczne
- za mały przekrój komina - wzmocnić ciąg kominowy (turbowent itp.)
- za mała długość komina - wzmocnić ciąg kominowy , przedłużyć komin
- złe, za niskie usytuowanie komina w stosunku do kalenicy (grzbietu dachu) - przedłużenie komina
- naturalne przeszkody terenowe zakłucające ciąg kominowy - wzmocnić ciąg kominowy (turbowent itp.) lub przedłużyć komin
- nieprawidłowo podłączony wkład kominkowy do kanału dymowego - redukcja rury łączącej wkład z kanałem dymowym
- za mokre drewno opałowe.